Autor: Aneta Gienibor

Aplikacje CAMS i C3S jako źródło wiedzy o składzie atmosfery i klimacie

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 21 kwietnia, 2026. Opublikowano w Aktualności, Alergeny, Jakość powietrza, Zdrowie.

Program Copernicus dostarcza bieżące i historyczne informacje o stanie atmosfery i klimatu. Dane pochodzące z Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) oraz Copernicus Climate Change Service (C3S) są udostępniane nie tylko w formie zbiorów danych, ale także jako interaktywne aplikacje wspierające analizę, ocenę ryzyka i podejmowanie decyzji.

CAMS Aerosol Alerts – prognoza jakości powietrza

Aplikacja CAMS Aerosol Alerts dostarcza codzienne prognozy stężeń aerozoli atmosferycznych z wyprzedzeniem do trzech dni. Umożliwia identyfikację epizodów wysokich stężeń pyłów zawieszonych (PM10 i PM2.5), a także zdarzeń takich jak transport pyłu saharyjskiego czy dymu z pożarów.

System generuje ostrzeżenia w przypadku przekroczenia progów istotnych dla zdrowia (wysoki, bardzo wysoki, ekstremalny poziom zagrożenia). Użytkownicy mogą definiować obszary zainteresowania i otrzymywać automatyczne powiadomienia e-mailowe.

Rys.1. Wizualizacja prognozy przekroczeń poziomów alertów aerozolowych (CAMS Aerosol Alerts).
Źródło: CAMS/ECMWF

Na stronie dostępne są: interaktywna mapa globalna prezentująca rozkład stężeń aerozoli oraz animacje ich transportu w atmosferze.

Methane Hotspot Explorer – monitorowanie emisji metanu

Methane Hotspot Explorer to narzędzie umożliwiające analizę stężeń metanu na podstawie obserwacji satelitarnych. Metan jest jednym z kluczowych gazów cieplarnianych wpływających na zmiany klimatu.

Aplikacja wykorzystuje dane z instrumentu TROPOMI (satelita Sentinel-5P) oraz metody uczenia maszynowego do identyfikacji głównych źródeł emisji. Wyniki prezentowane są na mapie wraz z informacjami o ich pochodzeniu oraz warunkach wpływających na transport gazu w atmosferze.

Rys.2. Wizualizacja emisji metanu w aplikacji Methane Hotspot Explorer.
Źródło: CAMS/ECMWF

Ekosystem aplikacji CAMS i C3S

Aplikacje CAMS funkcjonują w ramach wspólnego środowiska z narzędziami C3S, takimi jak Thermal Trace, ERA Explorer czy C3S Atlas, które umożliwiają analizę klimatu w ujęciu historycznym i bieżącym.

Podstawą działania tych narzędzi jest infrastruktura danych Copernicus Atmosphere Data Store (ADS) oraz Climate Data Store (CDS). Zapewnia ona otwarty i bezpłatny dostęp do danych obejmujących prognozy, obserwacje oraz reanalizy klimatu.

Rys.3. Platforma integrująca aplikacje CAMS i C3S.
Źródło: CAMS/C3S
*apps.climate.copernicus.eu*

Wysokie stężenia pyłków brzozy w prognozach modeli CAMS

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 25 marca, 2026. Opublikowano w Aktualności, Alergeny, Jakość powietrza, Zdrowie.

Rys. 1. Rozkład przestrzenny stężeń pyłku brzozy w Polsce w podziale na powiaty i gminy

W ostatnich dniach modele jakości powietrza działające w ramach Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) wskazują na wyraźny wzrost stężeń pyłku brzozy w Europie. Obecna sytuacja odpowiada początkowi sezonu pylenia tego gatunku, jednak obserwowane wysokie wartości mogą być dodatkowo wzmacniane przez sprzyjające warunki meteorologiczne oraz transport pyłku na duże odległości.

Prognozy aeroalergenów w CAMS opracowywane są z wykorzystaniem zaawansowanych modeli transportu i dyspersji zanieczyszczeń, wspieranych danymi meteorologicznymi oraz obserwacjami satelitarnymi. Wśród wykorzystywanych narzędzi znajduje się również model GEM-AQ, rozwijany i stosowany m.in. w Polsce.

Modele te stanowią istotne wsparcie w monitorowaniu aktualnego stanu aeroalergenów oraz ocenie narażenia ludności na ich oddziaływanie.

Aktualne prognozy stężeń pyłków, w tym brzozy, dostępne są na geoportalu „Powietrze i Klimat”, gdzie prezentowane są w wysokiej rozdzielczości przestrzennej – na poziomie powiatów i gmin. Narzędzie to umożliwia bieżące śledzenie sytuacji oraz wspiera podejmowanie świadomych decyzji, szczególnie przez osoby wrażliwe na alergeny.

👉 Geoportal CAMS:
https://cams.ios.edu.pl/geoportal/alergeny/

Rys. 2. Prognozowana zmienność stężenia pyłku brzozy w czasie w powiecie bełchatowskim

Rys. 3. Zmiany prognozowanych stężeń pyłku brzozy w kolejnych dniach w powiecie bełchatowskim

Udział IOŚ-PIB w FAIRMODE Plenary Meeting 2026 w Budapeszcie

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 6 marca, 2026. Opublikowano w Aktualności, Jakość powietrza, Zdrowie.

W dniach 3–4 marca 2026 r. w Budapeszcie odbyło się doroczne spotkanie FAIRMODE Plenary Meeting, poświęcone modelowaniu jakości powietrza w Europie. W wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego.

Spotkanie zgromadziło ekspertów z Komisji Europejskiej (w tym Joint Research Centre oraz DG Environment), Europejskiej Agencji Środowiska, krajowych służb środowiskowych oraz ośrodków badawczych z wielu państw UE. Głównym celem spotkania było omówienie roli modelowania jakości powietrza w implementacji znowelizowanej Ambient Air Quality Directive (AAQD), w szczególności w kontekście nowych przepisów wykonawczych dotyczących zastosowania modeli oraz reprezentatywności przestrzennej punktów pomiarowych (art. 8 AAQD).

W części plenarnej zaprezentowano FAIRMODE Roadmap 2026–2028, określającą priorytety działań ośmiu grup roboczych (WG1–WG8). Obejmują one m.in. zagadnienia udziału źródeł zanieczyszczeń (source apportionment), zapewnienia sprawdzalności modeli Modelling Quality Objectives (MQO), prognoz krótkoterminowych, planowania działań na rzecz poprawy jakości powietrza, wykorzystania sensorów niskokosztowych, wysokorozdzielczych inwentaryzacji emisji oraz projektowania sieci monitoringu.

W ramach sesji poświęconej WG3 zaprezentowano wystąpienie nowego lidera tej grupy – Pawła Durki, dotyczące zapewnienia jakości oraz oceny przydatności prognoz jakości powietrza i krótkoterminowych planów działań naprawczych. Prezentacja została przygotowana wspólnie z Alexandrem Monteiro z Uniwersytetu w Aveiro.

Sesje robocze poświęcone były m.in. rozwijaniu paneuropejskiej bazy danych do analiz source apportionment (WG1), aktualizacji wytycznych MQO oraz nowemu narzędziu typu dashboard do oceny jakości modeli (WG2), metodykom planowania jakości powietrza i analizie błędów modeli (WG5), a także doskonaleniu wytycznych dotyczących reprezentatywności przestrzennej, identyfikacji obszarów przekroczeń i projektowania sieci pomiarowych (WG8).

Istotną część dyskusji poświęcono również powiązaniu prac FAIRMODE z innymi europejskimi inicjatywami, w szczególności EU‑ModNet, siecią AQUILA, pracami CEN nad standaryzacją wymagań dla modeli oraz produktami Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS).

Delegacja IOŚ-PIB

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Instytutu z dwóch zespołów:

Zakład Modelowania Atmosfery i Klimatu

Paweł Durka
Grzegorz Jeleniewicz
Aleksander Norowski

Zespół Centralnej Bazy Emisyjnej – KOBiZE

Karol Szymankiewicz
Lech Gawuć

Udział IOŚ-PIB w FAIRMODE Plenary Meeting 2026 wzmacnia pozycję Instytutu w europejskiej społeczności zajmującej się modelowaniem jakości powietrza oraz umożliwia bezpośrednie wdrażanie najnowszych wytycznych, narzędzi i dobrych praktyk FAIRMODE w krajowych analizach, raportowaniu oraz planowaniu działań na rzecz poprawy jakości powietrza.

Strona wydarzenia:

https://knowledge4policy.ec.europa.eu/event/fairmode-plenary-meeting-2026-back-back-9th-cams-puw_en

Monitoring CAMS emisji z pożarów

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 11 lutego, 2026. Opublikowano w Aktualności, Emisje, Epizody napływowe, Jakość powietrza.

Początek roku przyniósł wyjątkowo intensywne pożary lasów na południowej półkuli. Dane Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) pokazują silną aktywność pożarów oraz duże emisje dymu z pożarów w Australii, Chile i Argentynie.

Dzięki obserwacjom satelitarnym CAMS monitoruje pożary w czasie rzeczywistym.

Intensywne pożary na początku roku na półkuli południowej wystąpiły po bardzo aktywnych pożarach na półkuli północnej w 2025 r., które spowodowały najwyższe emisje w historii Europy i bardzo wysokie emisje w Kanadzie i Azji Południowo-Wschodniej.

Poszczególne najważniejsze epizody pożarów przedstawia animacja dla 2025 r.

Na przestrzeni lat w skali globalnej obserwuje się systematyczny spadek emisji pochodzących ze spalania biomasy (to przede wszystkim pożary naturalne i wypalanie związane z rolnictwem), w związku z rosnącą świadomością na temat sezonowego wypalania pól uprawnych, zwłaszcza w tropikalnych regionach Afryki i Azji.

*Roczne oszacowanie emisji węgla z pożarów (spalanie biomasy). Udział poszczególnych kontynentów*

W ujęciu globalnym w minionym roku odnotowano po raz kolejny obniżenie emisji ze spalania biomasy, jednakże zmiana klimatu i związane z nią susze wraz ze zmianami w sposobie użytkowania gruntów nadal sprzyjają okresowym, niezwykle intensywnym i niszczycielskim pożarom na całym świecie.

Przykładem takich zdarzeń są pożary w Australii na początku roku 2026, szczególnie w stanie Victoria, gdzie pojawiły się one po rekordowych upałach.

*Dzienna całkowita moc promieniowania w styczniu dla pożarów w Australii. Wybrane lata oraz wartość średnia 2003-2025 r.*

CAMS monitoruje emisje ze spalania biomasy na całym świecie na potrzeby systemu GFAS (Global Fire Assimilation System), który wykorzystuje dane satelitarne do wykrywania aktywnych pożarów. Na kolejnym etapie emisje wykorzystywane są w zintegrowanym systemie prognozowania ECMWF, dzięki któremu otrzymywane są i prezentowane w niniejszym materiałach graficznych oraz inne produkty CAMS, wspierające ocenę wpływu pożarów na atmosferę i zdrowie ludzi.

Dym z pożarów lasów ma wyraźny i bezpośredni wpływ na naszą atmosferę, wpływając na jej skład chemiczny i jakość powietrza, dlatego też monitorowanie spalania biomasy i emisji z pożarów lasów w czasie zbliżonym do rzeczywistego ma kluczowe znaczenie dla dokładnego modelowania i prognozowania składu atmosfery oraz pozostałych prognoz Europejskiego Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF), które jest podmiotem wdrażającym program Unii Europejskiej CAMS.

Więcej: https://atmosphere.copernicus.eu/southern-hemisphere-hit-intense-wildfires-during-january

Autorstwa JohanTheGhost - Photo by S/V Moonrise, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=553043

Inwersja termiczna w zimie i jej wpływ na jakość powietrza

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 21 stycznia, 2026. Opublikowano w Aktualności, Emisje, Jakość powietrza.

Inwersja termiczna (nazywana także inwersją temperaturową) to zjawisko, w którym temperatura powietrza zamiast spadać wraz z wysokością – rośnie. Jej kluczową cechą jest hamowanie pionowych ruchów powietrza, co prowadzi do ograniczenia mieszania się warstw przyziemnych z wyżej położonymi.

Analiza warunków atmosferycznych z dnia 21 stycznia 2026 r. wskazuje, że przy powierzchni ziemi występowała wyraźna inwersja radiacyjna. Tego typu inwersja tworzy się najczęściej podczas bezchmurnych i bezwietrznych nocy, gdy podłoże intensywnie wypromieniowuje ciepło do atmosfery i szybko się ochładza. Powietrze jako cała warstwa traci ciepło wolniej, dlatego bezpośrednio przy gruncie staje się chłodniejsze niż powietrze znajdujące się powyżej. Brak dopływu energii słonecznej dodatkowo wzmacnia ten efekt.

Tego dnia nad Polską występowała również inwersja osiadania, związana z obecnością rozległego wyżu atmosferycznego. Powstaje ona w wyniku powolnego opadania mas powietrza, które podczas zstępowania ulegają sprężaniu i ogrzewaniu.

Opisane zjawiska są wyraźnie widoczne na pionowym profilu temperatury z godzin nocnych. Temperatura osiąga minimum przy powierzchni ziemi, a następnie rośnie wraz z wysokością do poziomu kilkuset metrów, co jest charakterystyczne dla inwersji radiacyjnej. Powyżej tej warstwy temperatura ponownie spada, aż do wysokości około 1200 metrów, gdzie zaznacza się kolejny wzrost temperatury związany z inwersją osiadania w warunkach wyżowych.

Obecność wyżu atmosferycznego oznaczała nie tylko występowanie inwersji, lecz także bardzo słaby wiatr. Potwierdzają to dane przedstawione na wykresach – minimalne prędkości wiatru zaznaczone na chorągiewkach wiatrowych oraz niewielkie przemieszczenia balonu meteorologicznego, zobrazowane linią toru jego ruchu.

Sondaż aerologiczny wykonany 21.01.2026 w Legionowie – źródło: https://cmm.imgw.pl/?page_id=37470

Dla pełniejszego obrazu sytuacji warto zwrócić uwagę, że inwersja osiadania widoczna w profilu pionowym sprzyjała powstawaniu chmur warstwowych nad wschodnią częścią Polski. Zjawisko to jest dobrze widoczne na grafice satelitarnej EUMETSAT, gdzie rozległe zachmurzenie niskie układa się w obszarach objętych stabilną, wyżową masą powietrza.

Obraz satelitarny – źródło: https://view.eumetsat.int/productviewer?v=mtg_fd:rgb_truecolour

Jaki wpływ mają te warunki na jakość powietrza?

Zimowa aura oraz dominacja wyżów atmosferycznych sprzyjają nie tylko spadkom temperatury, lecz także epizodom podwyższonych stężeń zanieczyszczeń powietrza. Wynika to z jednoczesnego działania kilku czynników, które w ostatnich tygodniach występowały również w Polsce.

Kluczową rolę odgrywa inwersja termiczna, w której chłodne powietrze zalega przy powierzchni ziemi, a cieplejsze warstwy powietrza powyżej działają jak swoista „pokrywa”, ograniczając unoszenie się i rozpraszanie zanieczyszczeń. W takich warunkach substancje emitowane przy ziemi kumulują się w warstwie przyziemnej, bezpośrednio wpływając na jakość powietrza.

Istotnym czynnikiem jest również wzrost emisji związany z ogrzewaniem. Spadek temperatury prowadzi do zwiększonego zużycia paliw w sektorze komunalno-bytowym, co skutkuje wyższą emisją pyłów zawieszonych i innych zanieczyszczeń.

Dodatkowo, wyżowy typ pogody oznacza zwykle słaby wiatr lub jego brak, co uniemożliwia skuteczne rozpraszanie zanieczyszczeń. W efekcie pozostają one w rejonach źródeł emisji, prowadząc do lokalnych przekroczeń norm jakości powietrza.

Połączenie tych czynników – typowe dla zimowych warunków w Polsce – sprawia, że pomimo ogólnej poprawy jakości powietrza w skali roku, w sezonie zimowym nadal dochodzi do epizodów podwyższonych stężeń zanieczyszczeń. Ostatnie lata przyniosły częściej łagodniejsze zimy i niższe poziomy zanieczyszczeń, jednak obecna sytuacja pokazuje, że jakość powietrza zależy nie tylko od skali redukcji emisji, lecz także od naturalnych procesów atmosferycznych i warunków pogodowych.

Pogorszenie jakości powietrza znajduje odzwierciedlenie zarówno w pomiarach prowadzonych przez GIOŚ, jak i w dostępnych prognozach jakości powietrza ZMAiK IOŚ-PIB. W okresach niekorzystnych warunków meteorologicznych szczególnie istotne jest korzystanie z rzetelnych i sprawdzonych źródeł informacji.

https://ios.edu.pl/jakosc-powietrza/

Pomiary jakości powietrza – źródło: https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/current

Spotkanie Użytkowników CAMS i C3S – agenda

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 15 października, 2025. Opublikowano w Aktualności.

W imieniu Zakładu Modelowania Atmosfery i Klimatu w IOŚ-PIB serdecznie zapraszamy do udziału w konferencji „Krajowy Program Współpracy COPERNICUS – Jakość Powietrza i Klimat”, która odbędzie się w dniach 22 – 23 października 2025 r. w siedzibie IOŚ-PIB w Warszawie przy ul. Słowiczej 32.

Pierwszy dzień poświęcony jest zagadnieniom zawiązanym z monitorowaniem i oceną jakości powietrza oraz wpływem zanieczyszczeń atmosferycznych na zdrowie i środowisko. W drugim dniu skoncentrujemy się na prognozowaniu i analizie zjawisk klimatycznych oraz zagadnieniach związanych z planami adaptacji.

REJESTRACJA

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny

Kontakt: cams_ncp@ios.edu.pl

AGENDA
22 października – Jakość Powietrza

9:15 -9:45 – Rejestracja uczestników w formule stacjonarnej

9:45 -10:00

Powitanie uczestników

Sesja 1: Pomiary jakości powietrza

10:00-10:15	Zmiany w monitoringu jakości powietrza w związku z implementacją dyrektywy AAQD Magdalena Karnas (Główny Inspektorat Ochrony Środowiska)
10:15-10:30	Profilowanie jakości powietrza w troposferze i dolnej stratosferze z wykorzystaniem nowej sondy opartej na nisko-kosztowych czujnikach SPS-30 Michalina Broda (Uniwersytet Warszawski)
10:30 – 10:45	Badanie zmienności pionowej własności optycznych aerozolu z wykorzystaniem czujników zainstalowanych na PKiN w Warszawie Krzysztof Markowicz (Uniwersytet Warszawski)
10:45-11:00	Automatyczna detekcja alergennych ziaren pyłku z użyciem urządzenia Swisens Poleno Jupiter w latach 2024-2025, Wrocław Szymon Tomczyk (Uniwersytet Wrocławski)
11:00-11:45	Krajowy program współpracy CAMS NCP bis Zakład Modelowania Atmosfery i Klimatu (IOŚ-PIB) – Struktura projektu CAMS NCP bis – Joanna Strużewska – Downscaling i weryfikacja prognoz – Paweł Durka – Emisje – Grzegorz Jeleniewicz – Wykorzystanie danych krajowych Poland-AOD – Krzysztof Markowicz – Wpływ jakości powietrza na zdrowie (demonstrator) – Joanna Strużewska, Paulina Jagiełło – Wpływ promieniowania UV z CAMS na bezpieczny czas opalania (demonstrator) Agnieszka Czerwińska – Prognoza dla systemów fotowoltaicznych (demonstrator) – Aleksander Norowski – Plany szkoleń i szkoła letnia – Aleksandra Starzomska

11:45 – 12:15 Przerwa kawowa

Sesja 2: Modelowanie jakości powietrza

12:15 – 12:30	Udział źródeł i transport transgraniczny w Polsce w 2024 Aleksander Norowski (IOŚ-PIB)
12:30 – 12:45	Epizody napływu pyłu pustynnego – dane CAMS, detekcja i wykorzystanie praktyczne Maciej Jefimow (IOŚ-PIB)
12:45-13:00	Ocena dokładności wybranych systemów modelowania jakości powietrza w skali lokalnej: Trzy eksperymenty terenowe w obszarach o zróżnicowanej rzeźbie terenu Mateusz Rzeszutek (AGH)

Sesja 3: Pomiary satelitarne składu chemicznego atmosfery

13:00 – 13:15	Wkład EUMETSAT do satelitarnego monitorowania jakości powietrza i gazów cieplarnianych Dominika Leskow-Czyżewska (Eumetsat)
13:15 – 13:30	Repozytorium atmosferycznych danych satelitarnych CAMS NCP i analizy NH3 z instrumentu IIASI w projekcie CAMEO Karol Przeździecki (IOŚ-PIB)
13:30 – 13:45	Asymilacja danych satelitarnych w serwisie CAMS Joanna Strużewska (IOŚ-PIB)

13:45 – 14:45 przerwa obiadowa

Sesja 4: Scenariusze redukcji emisji

14:45 – 15:00	Wysokorozdzielcze scenariusze emisji na potrzeby Krajowego Programu Ochrony Powietrza z analizą możliwości wykorzystania narzędzi CAMS Agnieszka Bartocha (KOBiZE)
15:00-15:15	Wpływ jakości powietrza na zdrowie – wyniki projektu ReduCost Paweł Durka (IOŚ-PIB)
15:15-15:30	Wpływ redukcji zanieczyszczeń powietrza na zmiany w strumieniach promieniowania słonecznego w ostatnich dekadach Olga Zawadzka-Mańko, Szymon Kłapiński (Uniwersytet Warszawski)

15:30-17:00 Szkolenie danych CAMS/C3S (Edycja I)

23 października – Klimat

9:00 -9:30 – Rejestracja uczestników w formule stacjonarnej

9:30 -9:40

Powitanie uczestników

9:40-10:00	PL1GD-T: wysokorozdzielczy gridowy klimatologiczny zbiór danych temperatury dla obszaru Polski Adam Jaczewski (IMGW)
10:00-10:20	Ocena wpływu warunków meteorologicznych na stan zdrowotny lasów w Polsce, na podstawie danych z reanalizy ERA5 i wskaźników spektralnych MODIS Kinga Kulesza (IOŚ-PIB)
10:20-10:40	Detekcja i współwystępowanie zjawisk ekstremalnych na podstawie reanaliz C3S Karol Przeździecki, Maria Kłeczek (IOŚ-PIB)
10:40 – 11:00	Miejskie Wyspy Ciepła z perspektywy satelitarnej – analiza, monitoring i wsparcie działań adaptacyjnych Radosław Gurdak (Polska Agencja Kosmiczna)
11:00-11:20	Projekt Climate_CRICES: dane w służbie planowania adaptacji Anna Uciechowska-Grakowicz (Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu)

11:20 – 11:50 Przerwa kawowa

11:50-12:10	Prognozy sezonowe C3S – weryfikacja dla obszaru Polski i koncepcja udostępniania Maciej Jefimow (IOŚ-PIB)
12:10-12:30	Ryzyko klimatyczne – scenariusze klimatyczne w sektorze ubezpieczeń Michał Krzemiński (Milliman)
12:30-12:50	Projekcje klimatyczne w XXI od Klimada2.0 do Klimada3.0 Joanna Strużewska (IOŚ-PIB)
12:50-13:10	Regionalne Plany Adaptacji Małgorzata Hajto (IOŚ-PIB)
13:10-13:30	Destination Earth Data Lake – Jeden punkt dostępu, dziesiątki źródeł, setki kolekcji danych Patryk Grzybowski (CloudFerro S.A.)

13:30-13:45 Podsumowanie konferencji

13:45-14:45 przerwa obiadowa

15:00-16:30 Szkolenie danych CAMS/C3S (Edycja II)

Serdecznie zapraszamy do udziału oraz rozpowszechnienia informacji o wydarzeniu!

Zapraszamy na Spotkanie Użytkowników CAMS i C3S

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 16 września, 2025. Opublikowano w Aktualności.

🔹 22 października – Jakość powietrza

Obszary tematyczne:

Modelowanie i pomiary składu chemicznego atmosfery (z uwzględnieniem zanieczyszczeń gazowych, pyłowych i pyłków roślin)
Obserwacje satelitarne atmosfery, detekcja obszarów źródłowych, źródła emisji
Zdrowotne skutki zanieczyszczenia powietrza

🔹 23 października – Zmiany klimatu i ryzyko klimatyczne

Obszary tematyczne:

Prognozy sezonowe
Zjawiska ekstremalne
Ocena ryzyka klimatycznego
Projekcje klimatyczne i plany adaptacji

REJESTRACJA

Zapraszamy do podzielenia się Państwa doświadczeniami w ramach zaproponowanych tematów i zgłoszenia prezentacji (preferowane wystąpienia stacjonarnie).

Planujemy również̇ popołudniowe sesje posterowe z myślą̨ o doktorantach i młodych naukowcach oraz krótkie szkolenie korzystania z repozytoriów danych CAMS i C3S.

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny

Kontakt: cams_ncp@ios.edu.pl

Publikacja naukowa – Zmiany jakości powietrza w Polsce w 2020 roku – wpływ pandemii COVID-19

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 15 września, 2025. Opublikowano w Aktualności.

W czasopiśmie Environmental Sciences Europe ukazała najnowsza publikacja Zakładu Modelowania Atmosfery i Klimatu z IOŚ-PIB: „Changes in air quality in Poland in 2020 in the context of the COVID-19 pandemic: spatial and seasonal analysis”. Artykuł jest dostępny w formule open access i można się z nim zapoznać pod tym linkiem: https://enveurope.springeropen.com/articles/10.1186/s12302-025-01149-y

W pracy przedstawiono szczegółową analizę jakości powietrza w Polsce w 2020 roku, czyli w okresie, gdy pandemia COVID-19 w istotny sposób wpłynęła na funkcjonowanie gospodarki oraz mobilność społeczeństwa. Celem pracy badawczej było uchwycenie, w jakim stopniu ograniczenia związane z lockdownem przełożyły się na zmiany stężeń zanieczyszczeń powietrza. W badaniach wykorzystano dane z sieci pomiarowej Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i przeanalizowano sezonowe oraz przestrzenne różnice w stężeniach pyłów zawieszonych PM10 i PM2.5, dwutlenku azotu oraz benzo(a)pirenu, porównując je z wynikami z roku 2019.

Uzyskane wyniki pokazują, że najbardziej wyraźne i jednoznaczne zmiany dotyczyły dwutlenku azotu, którego stężenia znacząco spadły w dużych miastach, szczególnie w okresach obowiązywania ścisłych ograniczeń w ruchu drogowym. W przypadku pyłów zawieszonych również obserwowano obniżenia stężeń, jednak ich skala była bardziej zróżnicowana, a sam efekt w dużej mierze zależał od warunków meteorologicznych i struktury lokalnych emisji. Analiza benzo(a)pirenu nie pozwoliła z kolei na wskazanie jednoznacznego trendu, co wynika z faktu, że w Polsce jego głównym źródłem pozostaje indywidualne ogrzewanie budynków, niezależne od ograniczeń pandemicznych.

Rozkład przestrzenny różnic stężeń dwutlenku azotu pomiędzy rokiem 2020 a 2019; panel lewy – różnica stężeń średniorocznych, panel prawy – różnica stężeń w II kwartale (źródło danych: Państwowy Monitoring Środowiska – Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Opracowanie: IOŚ-PIB)

Szczególnie interesujące okazały się różnice przestrzenne. W południowej Polsce, gdzie emisje komunikacyjne i przemysłowe odgrywają dużą rolę, spadki były bardziej widoczne, podczas gdy w niektórych regionach, takich jak północno-wschodnia część kraju, obserwowano lokalne wzrosty lub brak wyraźnych zmian. Tego rodzaju kontrasty podkreślają złożoność zjawiska i pokazują, że poprawa jakości powietrza w czasie pandemii nie była procesem jednolitym.

Podsumowując, pandemia COVID-19 uwidoczniła, jak silnie jakość powietrza reaguje na zmniejszenie aktywności transportowej i częściowo gospodarczej. Jednocześnie wyniki badania wskazują, że trwała poprawa wymaga systemowych działań ograniczających emisje, które będą skuteczne niezależnie od wyjątkowych sytuacji takich jak lockdown. Wyniki pracy ZMAiK stanowią bazę do dalszych badań oraz mogą zostać wykorzystane w dyskusjach na temat polityki środowiskowej i działań na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce.

🌍 Webinarium z okazji Międzynarodowego Dnia Czystego Powietrza dla Błękitnego Nieba 2025

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 3 września, 2025. Opublikowano w Aktualności.

Serdecznie zapraszamy do udziału w wyjątkowym webinarium organizowanym przez Koalicję na rzecz Klimatu i Czystego Powietrza (CCAC) z okazji Międzynarodowego Dnia Czystego Powietrza dla Błękitnego Nieba 2025.

📅 Termin: 8 września 2025 r.
🕒 Godzina: 15:30 CEST

Wydarzenie pod hasłem „Przyspieszenie działań na rzecz czystego powietrza” będzie okazją do poznania nowych narzędzi i zasobów wiedzy, które zostały zaprezentowane podczas konferencji Tools For 2025 and Beyond. Ich celem jest wsparcie menedżerów ds. jakości powietrza na całym świecie w podejmowaniu skutecznych działań.

Dodatkowo EKG ONZ uruchomi nowy program e-learningowy poświęcony monitorowaniu skutków zanieczyszczenia powietrza zgodnie z Konwencją.

👉 Rejestracja dostępna jest za pośrednictwem strony internetowej wydarzenia.

https://www.ccacoalition.org/events/accelerating-clean-air-action-new-tools-2025-and-beyond

Zachęcamy do udziału!

9. Zgromadzenie Ogólne CAMS – rejestracja wciąż otwarta!

Napisane przez Aneta Gienibor w dniu 25 sierpnia, 2025. Opublikowano w Aktualności.

Zapraszamy na 9. Zgromadzenie Ogólne CAMS!

W dniach 3-5 września 2025 r. w Pradze odbędzie się 9. Zgromadzenie Ogólne Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS). Wydarzenie poświęcone będzie zagadnieniom związanym z obserwacją atmosfery, jakością powietrza oraz emisjami.

Spotkanie w formule hybrydowej obejmuje sesje plenarne, dyskusje przekrojowe, wydarzenia towarzyszące oraz liczne możliwości nawiązywania kontaktów. Udział wezmą przedstawiciele wiodących instytutów badawczych i organizacji partnerskich programu Copernicus.

Korzyści z udziału:

Dostęp do aktualnych badań dotyczących monitorowania atmosfery, jakości powietrza i prognoz emisji.
Udział w merytorycznych dyskusjach z udziałem międzynarodowych ekspertów.
Możliwość śledzenia plenarnych wystąpień także w formule online.

Najważniejsze informacje:

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich zainteresowanych tematyką CAMS.
Rejestracja na udział stacjonarny w Pradze możliwa jest do 29 sierpnia 2025 r. (EOB).
Po tym terminie nadal będzie możliwa rejestracja na transmisję sesji plenarnych online.

Rejestracja przebiega przez stronę wydarzenia:
https://events.ecmwf.int/event/448/registrations/305/